Διερεύνηση Ανδρικής Υπογονιμότητας

Home / Διερεύνηση Ανδρικής Υπογονιμότητας

 

Σπερμοδιάγραμμα

Το σπερμοδιάγραμμα είναι μια εξέταση απαραίτητη κατά τη διαδικασία της διερεύνησης της υπογονιμότητας ζευγαριού και βοηθά τον γιατρό να προσδιορίσει, αν το πρόβλημα οφείλεται στον άνδρα. Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης εξέτασης επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία γονιμότητας που πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.

Σπερμοδιάγραμμα και αποτελέσματα της εξέτασης

Το σπερμοδιάγραμμα ελέγχει:

  • Τον όγκο του σπέρματος
  • Τον αριθμό και την συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων
  • Την κινητικότητα
  • και την μορφολογία των σπερματοζωαρίων.

Ο όγκος του σπέρματος και αριθμός των σπερματοζωαρίων

Φυσιολογικά ο συνολικός όγκος του σπέρματος ανά εκσπερμάτιση είναι 3-5 ml. Η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, η πυκνότητα του σπέρματος δηλαδή, σε φυσιολογικά αποτελέσματα θα πρέπει να είναι πάνω από 15 εκατομμύρια ανά ml. Αν αυτός ο αριθμός είναι μικρότερος, η γονιμοποίηση γίνεται πιο δύσκολα.

Ως προς την κινητικότητα

Φυσιολογικά, πάνω από το 50% των σπερματοζωαρίων θα πρέπει να εμφανίζει ζωηρή προς μια κατεύθυνση κίνηση μέσα σε μία ώρα μετά την εκσπερμάτωση. Η κίνηση των σπερματοζωαρίων είναι σημαντική για τη γονιμότητα επειδή το σπέρμα πρέπει να ταξιδέψει για να γονιμοποιήσει το ωάριο. Η κακή κινητικότητα μπορεί να οφείλεται σε λοιμώξεις, δομικές ανωμαλίες σπερματοζωαρίων, κιρσοκήλη κ.α.

Ως προς το σχήμα:

Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα δείχνει ότι περισσότερο από το 4% των σπερματοζωαρίων έχουν φυσιολογικό σχήμα. Όταν ο άνδρας δεν καταφέρνει να έχει αυτό το ποσοστό, η γονιμότητα του είναι μειωμένη. Οι ανωμαλίες του σπερματοζωαρίου εντοπίζονται στο κεφάλι, το κέντρο ή την ουρά.

Προετοιμασία πριν το σπερμοδιάγραμμα

Ο γιατρός θα σας ενημερώσει σχετικά με όσα πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την ανάλυση του σπέρματος. Για ακριβή αποτελέσματα, είναι πολύ σημαντικό, ο εξεταζόμενος να ακολουθήσει τις παρακάτω οδηγίες:

  • να αποφύγει την εκσπερμάτωση για 24 έως 72 ώρες πριν από την εξέταση
  • να αποφύγει την κατανάλωση αλκοόλ και καφεΐνης
  • να ενημερώσει το γιατρό για τη λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου παίρνει, όπως και για τη λήψη αναβολικών στεροειδών για διέγερση της μυϊκής δύναμης.

Διαδικασία συλλογής σπέρματος

Η συλλογή δείγματος σπέρματος γίνεται με τρεις τρόπους:

  • αυνανισμό
  • σεξουαλική επαφή με προφυλακτικό που δεν περιέχει σπερματοκτόνο
  • σεξουαλική επαφή με διακοπή πριν από την εκσπερμάτωση

Ο αυνανισμός θεωρείται ως ο προτιμώμενος τρόπος για την λήψη καθαρού δείγματος.

Σημαντικοί παράγοντες για τη λήψη καλού δείγματος είναι επίσης το σπέρμα να διατηρείται σε θερμοκρασία σώματος (37 βαθμοί κελσίου) και να παραδοθεί στο εργαστήριο μέσα σε 30 έως 60 λεπτά από την εκσπερμάτωση.

Το αποτέλεσμα της εξέτασης μπορεί να είναι ανακριβές αν η λήψη γίνει ενώ ο άνδρας είναι άρρωστος ή αγχωμένος.

Αποτελέσματα σπερμοδιαγράμματος

Τα αποτελέσματα του σπερμοδιαγράμματος μπορεί να δείξουν:

  • Ασπερμία: Απουσία εκσπερμάτισης
  • Αζωοσπερμία: Απουσία σπερματοζωαρίων στην εκσπερμάτιση
  • Ολιγοζωοσπερμία: Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων μικρότερη από 15 εκατομμύρια ανα ml
  • Σοβαρή ολιγοζωοσπερμία: Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων μικρότερη από 5 εκατομμύρια ανά ml
  • Ασθενοσπερμία : ελαττωμένη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
  • Τερατοσπερμία: Υψηλό ποσοστό σπερματοζωαρίων με ανώμαλη μορφολογία η οποιοσδήποτε συνδυασμός των παραπάνω.

Παθολογικά αποτελέσματα στο σπερμοδιάγραμμα, μπορεί να οφείλονται σε ένα οι περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες:

  • Μόλυνση του γεννητικού συστήματος
  • Ιογενείς λοιμώξεις ( παρωτίτιδα)
  • ορμονικές διαταραχές
  • χρόνια ασθενείς όπως ο διαβήτης
  • γονιδιακές διαταραχές
  • έκθεση σε ακτινοβολία, χημειοθεραπεία η τοξικές ουσίες (κάπνισμα, ναρκωτικά)

Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός θα προτείνει επανάληψη του σπερμοδιαγράμματος άμεσα αν τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά ή μετά από κάποιο χρονικό διάστημα συνήθως 2-3 μηνών. Πολλές φορές είναι απαραίτητη η επανάληψη της αρκετές φορές προκειμένου να καταλήξουμε σε μία αξιόπιστη εικόνα της υγείας των σπερματοζωαρίων.

Επίσης, ανάλογα με την εικόνα του σπέρματος μπορεί να χρειαστούν και πρόσθετες εξετάσεις όπως ορμονικές, γενετικές, ανάλυση ούρων μετά την εκσπερμάτωση, λήψη δείγματος ιστού από τους όρχεις και εκτίμηση αντισπερματικών αντισωμάτων κ.α.

Ορμονικός Έλεγχος Ανδρών

Όταν διαπιστώνονται προβλήματα γονιμότητας σε ένα ζευγάρι μία από τις εξετάσεις που θα συστήσει ο γιατρός είναι ο ορμονικός έλεγχος του άνδρα.
Τι είναι ο ορμονικός έλεγχος

Ο ορμονικός έλεγχος είναι μια εξέταση αίματος που μετρά τα επίπεδα τεστοστερόνης, FSH, LH, προλακτίνης, TSH, οιστραδιόλης και κορτιζόλης, των ορμονών δηλαδή που παράγονται από την υπόφυση, τον υποθάλαμο και τους όρχεις και διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην παραγωγή του σπέρματος.

Ορμονικός έλεγχος και υπογονιμότητα

Ο οργανισμός παράγει ειδικές ορμόνες, τις γοναδοτροπίνες, οι οποίες βοηθούν τους όρχεις να παράγουν με τη σειρά τους περισσότερη τεστοστερόνη, που είναι ζωτικής σημασίας για την απελευθέρωση ικανού αριθμού σπερματοζωαρίων. Εάν η υπόφυση δεν παράγει σωστά τις γοναδοτροπίνες, τότε επηρεάζεται άμεσα και η γονιμότητα. Έτσι, για παράδειγμα, η μειωμένη παραγωγή της FSH θα επηρεάσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων ενώ η μειωμένη παραγωγή της LH θα επηρεάσει την παραγωγή της τεστοστερόνης.

Η κανονική λειτουργία της υπόφυσης συχνά διαταράσσεται από την παρουσία ενός καλοήθη όγκου της υπόφυσης, που καθώς μεγαλώνει καταστρέφει τα κύτταρα που παράγουν ορμόνες, συμπεριλαμβανομένων και των γοναδοτροπινών.

Επίσης η υπόφυση δεν λειτουργεί σωστά όταν ο άνδρας έχει κάποια γενετική ανωμαλία, όπως είναι το σύνδρομο Kallmann.

Προετοιμασία ορμονικού ελέγχου

Κάποιες ουσίες, όπως είναι τα ανδρογόνα, τα στεροειδή, τα αντιεπιληπτικά, τα βαρβιτουρικά, η κλομιφαίνη και τα οιστρογόνα, μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τα αποτελέσματα του ορμονικού ελέγχου, γι αυτό επιβάλλεται η ενημέρωση του γιατρού σχετικά με οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή ακολουθείται. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα, ίσως κριθεί σκόπιμη η διακοπή των φαρμάκων πριν την εξέταση.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να καθορίσει την ώρα της ημέρας κατά την οποία πρέπει να γίνει η εξέταση. Τα επίπεδα των ορμονών είναι υψηλότερα το πρωί. Ως εκ τούτου, είναι προτιμότερο η αιμοληψία να γίνεται μεταξύ 7 και 10 π.μ. Ίσως πάλι να ζητηθεί επανάληψη του ελέγχου σε διαφορετική ώρα ώστε να παρακολουθείται η αλλαγή των ορμονών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Διαδικασία ορμονικού ελέγχου

Η αιμοληψία θα γίνει εφόσον πρώτα καθαριστεί η περιοχή που θα τρυπηθεί. Το αίμα λαμβάνεται με αποστειρωμένη βελόνα από μια φλέβα στο εσωτερικό του αγκώνα ή στο πίσω μέρος του χεριού.

Αποτελέσματα ορμονικού ελέγχου

Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων γίνεται σε σύγκριση με τις τιμές αναφοράς του εργαστηρίου για κάθε ορμόνη ξεχωριστά. Από αυτά τα αποτελέσματα ο γιατρός θα μπορέσει να έχει μια αρκετά σαφή εικόνα για τους λόγους που επηρεάζουν αρνητικά την σπερματογένεση και να προτείνει την κατάλληλη θεραπεία για την αποκατάσταση της ανδρικής αναπαραγωγικής υγείας, προσφέροντας σε αρκετές περιπτώσεις, οριστική λύση.

Γενετικός Έλεγχος

Ο γενετικός έλεγχος είναι μια σειρά από εξετάσεις αίματος. Η εξέλιξη της μοριακής βιολογίας, και της γενετικής παρέχει τη δυνατότητα να ελεγχθούν τα γονίδια που εμπλέκονται στην παραγωγή σπέρματος και να εντοπιστούν τυχόν γενετικές ανωμαλίες.

Τι είναι ο γενετικός έλεγχος
Ο γενετικός έλεγχος, πιο συγκεκριμένα, είναι μια σειρά από εξετάσεις αίματος που ανιχνεύουν τα γενετικά αίτια που προκαλούν την παντελή έλλειψη σπερματοζωαρίων (αζωοσπερμία) ή σημαντική ελάττωση στου αριθμού και τη μορφολογίας τους (ολιγο- ασθενο- τερατοσπερμία). Αυτά τα αίτια είτε προέρχονται από κληρονομικές ανωμαλίες των χρωμοσωμάτων είτε προέρχονται από βλάβη του γενετικού υλικού που προκλήθηκε μετά τη γέννηση.

Οι κυριότερες εξετάσεις κατά τον γενετικό έλεγχο είναι:

  • Καρυότυπος: Η απεικόνιση όλων των χρωμοσωμάτων του άντρα, ο εντοπισμός αριθμητικών και δομικών ανωμαλιών (ελλείψεις, διπλασιασμοί, μεταλλάξεις και μετατοπίσεις γονιδίων).
  • Κυστική ίνωση: Πάθηση κατά την οποία ο άντρας κληρονομεί το «ελαττωματικό» γονίδιο και από τους δύο γονείς. Σε αυτήν την περίπτωση μπορεί να παρουσιάζει αγενεσία των σπερματικών του πόρων, δηλαδή, οι όρχεις να παράγουν κανονικά σπέρμα, το οποίο όμως δεν μπορεί να βγει προς τα έξω.
  • Μικροελλείψεις AZF: πρόκειται για μια σειρά μεταλλάξεων τα οποια εντοπίζονται στο χρωμόσωμα Υ και τα οποία σχετίζονται με τη παραγωγή σπερματοζωαρίων. Οι εμφάνιση αυτών των μεταλλάξεων σχετίζεται με αζωοσπερμία, ή ολιγοσπερμία.
  • Έλεγχος DNA για κατατμήσεις: Με αυτή την εξέταση ελέγχεται πιθανή βλάβη στο DNA του σπερματοζωαρίου η οποία μπορεί να οφείλεται σε παρουσία ελεύθερων ριζών, όπως στην περίπτωση κιρσοκήλης, νεοπλασιών του όρχεως, χημειοθεραπεία που έχει γίνει για κάποιον άλλο λόγο κ.ά..

Γενετικός έλεγχος σε άνδρες
Συνήθως ο γιατρός συστήνει την διεξαγωγή γενετικού ελέγχου στον άνδρα όταν διαπιστωθεί σοβαρή υπογονιμότητα με παρουσία αζωοσπερμίας ή ολιγοσπερμίας. Επίσης, η εξέταση συνιστάται όταν στο οικογενειακό ιστορικό του άντρα υπάρχουν περιπτώσεις υπογοναδοτροπικού υπογοναδισμού (δυσλειτουργία του υποθαλάμου ή της υπόφυσης), σύνδρομα που σχετίζονται με την αντρική υπογονιμότητα, όπως είναι τα σύνδρομα Klinefelter, Kallmann, Prader Willi, Young κ.ά.

Γενετικός έλεγχος γίνεται επίσης και όταν διαπιστώνεται διαφοροποίηση των αντρικών χαρακτηριστικών, στη φωνή, την τριχοφυΐα, τη μυϊκή μάζα κ.ά.

Προετοιμασία πριν τον γενετικό έλεγχο
Προκειμένου να γίνει γενετικός έλεγχος δεν απαιτείται καμία ιδιαίτερη προετοιμασία για τον εξεταζόμενο, αφού πρόκειται για μία απλή αιμοληψία. Το φαγητό και το ποτό δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα, αλλά επειδή ενδέχεται ο έλεγχος να περιλαμβάνει και άλλες εξετάσεις, θα ήταν προτιμότερο ο ασθενής να είναι νηστικός για οκτώ ώρες πριν από την αιμοληψία.

Αποτελέσματα από την εξέταση του γενετικού ελέγχου
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων ποικίλουν ανάλογα με τη περίπτωση. Για τη σωστή θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιμότητας, κρίνεται απαραίτητη η συνεκτίμηση του γενετικού ελέγχου με τον υπόλοιπο διαγνωστικό έλεγχο του άντρα.

Υπερηχογραφικός Έλεγχος

Υπερηχογραφικός έλεγχος ανδρικού γεννητικού συστήματος
Ο υπερηχογραφικός έλεγχος του ανδρικού γεννητικού συστήματος χρησιμοποιείται συχνά στη διάγνωση των αιτίων της ανδρικής υπογονιμότητας αλλά και άλλων προβλημάτων που συνδέονται με την ανδρική σεξουαλικότητα.

Τι είναι το υπερηχογράφημα του ανδρικού γεννητικού συστήματος
Το υπερηχογράφημα του ανδρικού γεννητικού συστήματος είναι η εξέταση που εκτιμά τη μορφολογία του πέους, τους όρχεις και τις επιδιδυμίδες. Γίνεται με ένα μηχάνημα υπερήχων με ειδική κεφαλή που επιτρέπει την εξέταση των οργάνων αυτών. Αυτή η συσκευή περνά ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας τα οποία ανακλώνται σε ανιχνευτή που τα μετατρέπει σε εικόνες πάνω στην οθόνη. Η εξέταση γίνεται από ακτινολόγο ή ουρολόγο.

Υπογονιμότητα ανδρών και υπερηχογραφικός έλεγχος
Ο υπερηχογραφικός έλεγχος για την υπογονιμότητα στους άνδρες εξειδικεύεται σε επιμέρους ελέγχους:

  • Υπερηχογραφικός έλεγχος όρχεων. Συνιστάται σε ασθενείς με παθήσεις των όρχεων, υπογονιμότητα, κρυψορχία, όγκους, υδροκήλη, μικρολιθίαση.
  • Υπερηχογραφικός έλεγχος επιδιδυμίδων. Συνιστάται σε ασθενείς με υπογονιμότητα ή πόνο στο όσχεο από φλεγμονές.
  • Διορθικό υπερηχογράφημα προστάτη και σπερματοδόχων κύστεων. Συνιστάται σε ασθενείς με υπογονιμότητα, υπερτροφία και φλεγμονώδεις παθήσεις του προστάτη
  • Τriplex αγγείων όρχεων. Συνιστάται σε ασθενείς με υπογονιμότητα, κιρσοκήλη, κακώσεις όρχεων και κρυψορχία

Διαδικασία της εξέτασης
Για το υπερηχογράφημα του ανδρικού γεννητικού συστήματος δεν χρειάζεται κάποια ειδική προετοιμασία.

Μετά το υπερηχογράφημα, δεν υπάρχει κανένας περιορισμός ως προς τις καθημερινές δραστηριότητες.

Τα αποτελέσματα εκτιμά ουρολόγος ή ειδικός στην ανδρική γονιμότητα προκειμένου να συστήσει την κατάλληλη θεραπεία.

Αποτελέσματα από την εξέταση
Τα προβλήματα που μπορεί να ανιχνευτούν σε ένα υπερηχογράφημα πέους περιλαμβάνουν:

  • Κιρσοκήλη: Διεύρυνση των φλεβών στο όσχεο (ο σάκος του δέρματος που περιέχει τους όρχεις). Μοιάζει με τους κιρσούς που επηρεάζουν τα πόδια. Η κιρσοκήλη μπορεί να προκαλέσει χαμηλή παραγωγή σπέρματος ή παραγωγή κακής ποιότητας σπέρματος
  • Οιδήματα και εμπόδια στους αγωγούς εκσπερμάτωσης που εμποδίζουν την κανονική εκσπερμάτωση ή προβλήματα στις επιδιδυμίδες όπου είναι αποθηκευμένα τα σπερματοζωάρια. Όταν οι επιδιδυμίδες είναι φραγμένες, τα σπερματοζωάρια δεν ελευθερώνονται κατά την εκσπερμάτωση.
  • Ανωμαλίες του προστάτη (Κλείσιμο του σπερματικού πόρου, του σωλήνα που συνδέει τους όρχεις με τον προστάτη κ.α.)

Αν υπάρξει κάποιο παθολογικό εύρημα, ο γιατρός θα δώσει πρόσθετες οδηγίες και θα κατατοπίσει τον ασθενή για τις καταλληλότερες θεραπευτικές επιλογές. Σε κάποιες περιπτώσεις ίσως ζητηθεί πιο ειδικός έλεγχος όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία κοιλίας.

 

Institute of Life
Γιατί να μας επιλέξετε
Σε συνεργασία με μια από τις πρωτοπόρες Ισπανικές εταιρείες στον χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής την Embryo Tools, δημιουργήσαμε πρότυπες μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα τρία μεγαλύτερα μαιευτήρια της Ελλάδας. Έχουμε δημιουργήσει μια κορυφαία ομάδα επιστημόνων έτοιμη να αντιμετωπίσει ακόμα και τις πιο δύσκολες περιπτώσεις.